Posiadanie narkotyków - co grozi i kiedy leczenie zamiast kary

Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych wbrew przepisom jest w Polsce przestępstwem z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ustawa nie przewiduje żadnej ilości, którą wolno legalnie mieć na własny użytek ^[1]. Ta sama ustawa daje jednak kilka furtek. Przy nieznacznej ilości na własny użytek sprawę można umorzyć. Osoba uzależniona albo używająca szkodliwie może zamiast kary podjąć leczenie, rehabilitację albo program edukacyjny ^[1]. Przepisy o karach i o "leczeniu zamiast kary" są w brzmieniu z tekstu jednolitego z 2023 r. Nowelizacja, która weszła w życie 27 sierpnia 2026 r., ich nie zmieniła, zmieniła za to m.in. leczenie substytucyjne ^[1][2].

Ten tekst to informacja o przepisach, a nie porada prawna. Nie zachęca do używania substancji ani nie podpowiada, jak uniknąć odpowiedzialności. Na końcu znajdziesz informację, gdzie dostać bezpłatną poradę prawnika.

Co grozi za posiadanie: art. 62

Kilka ważnych zasad:

• Bez progów w gramach: ustawa nie definiuje "nieznacznej", "znacznej" ani "mniejszej wagi" ilości ^[1]. Ocenia to prokurator, a potem sąd, w konkretnej sprawie. Nie ma limitu, który gwarantowałby umorzenie.
• Marihuana jest środkiem odurzającym jak inne narkotyki. Legalny jest lek z apteki wydany na receptę, bo przepis karze tylko posiadanie "wbrew przepisom ustawy" ^[1].
• Dopalacze: posiadanie nowych substancji psychoaktywnych jest zagrożone łagodniej ^[1]. Wiele substancji sprzedawanych jako dopalacze jest jednak wpisanych na listy środków odurzających lub psychotropowych i wtedy stosuje się art. 62. Więcej o zagrożeniach w tekście o dopalaczach.
• Udzielanie i handel to osobne, surowiej karane przestępstwa, np. udzielanie innej osobie czy wprowadzanie do obrotu ^[1]. Ten tekst ich nie omawia.

Umorzenie przy nieznacznej ilości: art. 62a

Art. 62a pozwala umorzyć postępowanie, jeśli spełnione są łącznie trzy warunki ^[1]:

• ilość jest nieznaczna,
• substancja była przeznaczona na własny użytek,
• orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu i stopień jego społecznej szkodliwości.

Umorzenie jest możliwe już przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia ^[1]. To jednak decyzja uznaniowa, a nie prawo podejrzanego. Takie samo rozwiązanie dotyczy nieznacznej ilości nowych substancji psychoaktywnych ^[1].

Niezależnie od tego, jak skończy się sprawa, czy wyrokiem, umorzeniem czy warunkowym umorzeniem, orzeka się przepadek narkotyku, nawet jeśli nie był własnością sprawcy ^[1].

Inne konsekwencje wyroku

Przy skazaniu za posiadanie z art. 62 ust. 1 albo 2 sąd orzeka świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Wynosi ono co najmniej 1000 zł, a najwyżej 60 000 zł ^[1]. Sąd może też orzec nawiązkę na cele zapobiegania narkomanii do 50 000 zł. Tej nawiązki nie stosuje się jednak wobec osoby uzależnionej skazanej za samo posiadanie ^[1].

Leczenie zamiast kary: jak to działa

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii ma osobny rozdział o postępowaniu wobec sprawców, którzy są uzależnieni albo używają substancji szkodliwie ^[1]. To nie jest automatyczne zwolnienie z odpowiedzialności, tylko szereg możliwości dla prokuratora i sądu.

Krok 1. Informacja o używaniu substancji (art. 70a)

Jeśli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że sprawca jest uzależniony albo używa substancji szkodliwie, prokurator, a w sądzie sąd, zarządza zebranie informacji o tym, czego i jak używa. Od 27 sierpnia 2026 r. robi to osoba z tytułem specjalisty w dziedzinie psychoterapii uzależnień albo z certyfikatem specjalisty psychoterapii uzależnień, wydanym przez KCPU albo wcześniej przez PARPA lub KBPN ^[2]. Na tej podstawie ocenia się, czy leczenie ma sens.

Krok 2. Zawieszenie postępowania na czas leczenia (art. 72-73)

Jeśli osoba uzależniona albo używająca szkodliwie, której zarzucono przestępstwo związane z używaniem narkotyków, zagrożone karą do 5 lat, podda się leczeniu, rehabilitacji albo programowi edukacyjno-profilaktycznemu, prokurator może zawiesić postępowanie do czasu jego zakończenia ^[1]. Posiadanie z art. 62 ust. 1 i 3 mieści się w tym limicie zagrożenia ^[1]. Program może prowadzić podmiot leczniczy albo inny podmiot działający w ochronie zdrowia ^[1].

Po zakończeniu leczenia lub programu prokurator, biorąc pod uwagę wyniki, wybiera jedną z dwóch dróg ^[1]:

• prowadzi postępowanie dalej (na to przysługuje zażalenie),
• występuje do sądu o warunkowe umorzenie postępowania.

Warunkowe umorzenie oznacza, że sąd nie wydaje wyroku skazującego, a sprawca przechodzi okres próby od roku do 3 lat ^[3]. Zwykle warunkowe umorzenie wymaga m.in., żeby sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne ^[3]. W tej ścieżce ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii wyraźnie mówi, że wcześniejsza karalność nie stoi temu na przeszkodzie ^[1]. Ta sama możliwość istnieje w sądzie, aż do zamknięcia przewodu sądowego ^[1].

Krok 3. Leczenie przy wyroku (art. 71)

Jeżeli osoba uzależniona zostanie skazana za przestępstwo związane z używaniem narkotyków ^[1]:

• przy karze z warunkowym zawieszeniem sąd zobowiązuje ją do leczenia lub rehabilitacji i oddaje pod dozór. Jeśli uchyla się od leczenia albo rażąco narusza regulamin placówki, sąd może zarządzić wykonanie kary,
• przy karze bez zawieszenia sąd może skierować ją na leczenie przed wykonaniem kary, najwyżej na 2 lata. Po leczeniu sąd decyduje, czy karę trzeba wykonać.

Krok 4. Przerwa w karze na leczenie (art. 73a)

Osobie uzależnionej, która odbywa karę za przestępstwo związane z narkotykami, sąd penitencjarny może udzielić przerwy w karze na leczenie. Warunki są takie ^[1]:

• do końca kary zostały najwyżej 2 lata,
• skazany wykaże, że ma zapewnione miejsce leczenia,
• wcześniej zgodził się na leczenie w więzieniu.

Leczenie jest dostępne bez sprawy karnej

Na leczenie nie trzeba czekać do momentu, gdy pojawi się prokurator. Leczenie uzależnienia od narkotyków jest dobrowolne i bezpłatne na NFZ. Do poradni nie potrzeba skierowania ^[5].

Więcej o substancjach i leczeniu przeczytasz w tekstach o uzależnieniu od narkotyków i o marihuanie.

Młodzież i rodzice

Za przestępstwa z Kodeksu karnego odpowiada co do zasady ten, kto skończył 17 lat ^[3]. Sprawami młodszych zajmuje się sąd rodzinny. Niepełnoletnią osobę uzależnioną sąd rodzinny może skierować na przymusowe leczenie i rehabilitację ^[1]:

• na wniosek rodziców lub opiekuna prawnego, krewnych w linii prostej, rodzeństwa albo faktycznego opiekuna albo z urzędu,
• leczenie trwa najwyżej 2 lata,
• jeśli w trakcie leczenia młody człowiek skończy 18 lat, sąd może je przedłużyć, w sumie do 2 lat.

Jak rozmawiać z dzieckiem, gdy podejrzewasz, że coś bierze, opisuję w poradniku dla rodziców dziecko a alkohol, nikotyna i narkotyki. Sygnały ostrzegawcze znajdziesz w tekście jak rozpoznać, że ktoś bierze narkotyki.

Narkotyki a prowadzenie pojazdu

Art. 62 dotyczy posiadania substancji. Prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpływem środka odurzającego jest osobnym przestępstwem z art. 178a Kodeksu karnego, karanym tak samo jak jazda w stanie nietrzeźwości ^[3]. Szczegóły kar opisuję w tekście jazda po alkoholu.

Zastrzeżenie i bezpłatna pomoc prawna

Ten tekst przedstawia przepisy według stanu na 10.10.2026 i nie zastępuje porady prawnej. W sprawie karnej możesz korzystać z pomocy obrońcy. Bezpłatną poradę adwokata lub radcy prawnego dostaniesz w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej. Takie punkty prowadzą powiaty ^[7][8].

• Kto może skorzystać: osoba, której nie stać na płatnego prawnika. Przed poradą składasz oświadczenie o tym ^[7].
• Co dostaniesz: wyjaśnienie twojej sytuacji prawnej, także w toczącym się postępowaniu, wskazanie sposobu rozwiązania problemu oraz projekt pisma o zwolnienie od kosztów sądowych albo o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym. Prawnik z punktu nie sporządza natomiast pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym ani sądowym ^[7].
• Jak się zapisać: termin umawia się telefonicznie pod numerem podanym przez starostwo, a jeśli powiat to umożliwia, także przez internet. Porada może się odbyć zdalnie ^[7].
• Gdzie szukać: adres np.ms.gov.pl prowadzi do serwisu gov.pl/web/nieodplatna-pomoc z zapisami online. Według tej strony punktów jest około 1500, w każdym powiecie ^[8].