https://dzienpierwszy.pl/Uzależnienia: objawy, leczenie na NFZ, ośrodki w Polsceplhttps://dzienpierwszy.pl/trendy/rekord-abstynencji-cbos-2026/https://dzienpierwszy.pl/trendy/rekord-abstynencji-cbos-2026/Fri, 16 Oct 2026 06:00:00 +0200Według badania CBOS z kwietnia 2026 roku 23% dorosłych Polaków w ogóle nie pije alkoholu, a 73% deklaruje, że zdarza im się go spożywać. To najmniejszy odsetek pijących w blisko 30-letniej historii badania i rekordowy odsetek abstynentów.https://dzienpierwszy.pl/trendy/czy-nocna-prohibicja-dziala/https://dzienpierwszy.pl/trendy/czy-nocna-prohibicja-dziala/Fri, 16 Oct 2026 06:00:00 +0200Dane gmin wskazują, że nocna prohibicja zmniejsza liczbę nocnych interwencji służb i zwiększa poczucie bezpieczeństwa. Wpływu na samo spożycie alkoholu i problemy zdrowotne nie da się na podstawie źródeł, które sprawdziłem, jednoznacznie potwierdzić.https://dzienpierwszy.pl/zakupy/https://dzienpierwszy.pl/zakupy/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Zakupoholizm, czyli kompulsywne kupowanie, to utrata kontroli nad kupowaniem mimo długów, wstydu i konfliktów. W ICD-11 nie ma osobnej diagnozy, ale WHO podaje go jako przykład "innych określonych zaburzeń kontroli impulsów" (6C7Y); DSM-5-TR go nie zawiera. W Polsce objawy ma 2,9% osób w wieku 15+, a wśród 18-24-latków aż 8,2%.https://dzienpierwszy.pl/trendy/zakaz-alkoholu-na-stacjach/https://dzienpierwszy.pl/trendy/zakaz-alkoholu-na-stacjach/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Całkowitego zakazu sprzedaży alkoholu na stacjach paliw nie będzie - Sejm odrzucił taką poprawkę 8 października 2026 r. Uchwalił za to ogólnopolski zakaz sprzedaży alkoholu na wynos między 22.00 a 6.00, który obejmie sklepy i stacje. Ustawa trafiła do Senatu, a jeśli przejdzie dalszą drogę, ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.https://dzienpierwszy.pl/trendy/saszetki-nikotynowe/https://dzienpierwszy.pl/trendy/saszetki-nikotynowe/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Saszetki nikotynowe są w Polsce legalne, ale od 5 lipca 2025 r. nie wolno ich sprzedawać osobom do 18 lat, w internecie, w automatach ani w szkołach, a jedna saszetka nie może mieć więcej niż 20 mg nikotyny na gram. Nie zawierają tytoniu, ale dostarczają nikotynę w ilościach porównywalnych z papierosem, więc silnie uzależniają. Rządowy projekt z marca 2026 r., który zakazałby smaków innych niż tytoniowy, utknął w komisji sejmowej.https://dzienpierwszy.pl/trendy/hazard-w-aplikacjach/https://dzienpierwszy.pl/trendy/hazard-w-aplikacjach/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Gry na pieniądze w internecie stały się najpopularniejszą formą hazardu wśród polskich maturzystów - gra w nie 27% uczniów ostatnich klas, choć hazard jest dla niepełnoletnich zakazany. Legalnie kasyno online prowadzi w Polsce tylko Totalizator Sportowy, a zakłady - 17 firm z zezwoleniem; wszystko inne jest nielegalne, a za grę grozi grzywna.https://dzienpierwszy.pl/trendy/e-papierosy-jednorazowe/https://dzienpierwszy.pl/trendy/e-papierosy-jednorazowe/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Na 10 października 2026 r. jednorazowe e-papierosy są w Polsce legalne dla dorosłych, ale od 5 lipca 2025 r. nie wolno ich sprzedawać osobom do 18 lat - także tych bez nikotyny - ani przez internet. Rząd 10 marca 2026 r. przyjął projekt całkowitego zakazu jednorazówek, z nikotyną i bez, ale od marca projekt czeka w sejmowej Komisji Zdrowia i wymaga też zgody Komisji Europejskiej.https://dzienpierwszy.pl/rodzina/wspoluzaleznienie/https://dzienpierwszy.pl/rodzina/wspoluzaleznienie/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Współuzależnienie to stan, w którym życie bliskiej osoby zaczyna się kręcić wokół czyjegoś picia, brania lub grania: kontrolujesz, ukrywasz, ratujesz, a sam coraz gorzej się czujesz. Nie jest to formalna diagnoza psychiatryczna, ale polskie prawo przewiduje dla takich osób bezpłatną terapię na NFZ bez skierowania.https://dzienpierwszy.pl/rodzina/partner-pije/https://dzienpierwszy.pl/rodzina/partner-pije/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Gdy partner pije, możesz zadbać o siebie i dzieci, przestać kryć picie, rozmawiać w sposób, który zwiększa szansę na leczenie, i sam skorzystać z bezpłatnej terapii na NFZ. Jeśli pojawia się przemoc, priorytetem jest bezpieczeństwo: przy zagrożeniu dzwoń na 112, a całodobowe wsparcie da Niebieska Linia 800 120 002.https://dzienpierwszy.pl/rodzina/dda/https://dzienpierwszy.pl/rodzina/dda/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200DDA, czyli Dorosłe Dzieci Alkoholików, to osoby, które dorastały w domu z problemem alkoholowym rodzica. To nie jest diagnoza, tylko opis doświadczenia: badania pokazują u nich częstszy lęk, depresję i problemy z alkoholem, ale żadna z tych trudności nie dotyczy wszystkich i każdą można leczyć.https://dzienpierwszy.pl/rodzina/https://dzienpierwszy.pl/rodzina/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Z osobą uzależnioną najlepiej rozmawiać na trzeźwo, spokojnie, w pierwszej osobie i konkretnie: co widzisz, co czujesz, czego chcesz. Krzyk, groźby i błaganie zwykle nie działają, a metoda CRAFT, w której bliscy uczą się innego sposobu komunikacji, w badaniach częściej kończyła się podjęciem leczenia niż konfrontacja.https://dzienpierwszy.pl/prawo/zobowiazanie-do-leczenia/https://dzienpierwszy.pl/prawo/zobowiazanie-do-leczenia/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Osobę uzależnioną od alkoholu może zobowiązać do leczenia tylko sąd rejonowy, a sprawę zaczyna się od zgłoszenia w gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych w miejscu jej zamieszkania. Muszą być spełnione dwa warunki naraz - uzależnienie i jedna z przesłanek społecznych, np. rozbijanie życia rodzinnego. Obowiązek trwa najdłużej 2 lata, a przymus dotyczy doprowadzenia przez policję, nie samej terapii.https://dzienpierwszy.pl/prawo/posiadanie-narkotykow/https://dzienpierwszy.pl/prawo/posiadanie-narkotykow/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Za posiadanie narkotyków grozi do 3 lat więzienia, przy znacznej ilości od roku do 10 lat, a w wypadku mniejszej wagi grzywna, ograniczenie wolności albo do roku więzienia. Przy nieznacznej ilości na własny użytek sprawę można umorzyć. Osoba uzależniona albo używająca szkodliwie może poddać się leczeniu lub programowi edukacyjnemu - wtedy prokurator lub sąd może zawiesić postępowanie, a po leczeniu warunkowo je umorzyć.https://dzienpierwszy.pl/prawo/jazda-po-alkoholu/https://dzienpierwszy.pl/prawo/jazda-po-alkoholu/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Od 0,2 do 0,5 promila (0,1-0,25 mg/dm3) jazda samochodem to wykroczenie - areszt albo grzywna od 2500 zł i obowiązkowy zakaz prowadzenia. Powyżej 0,5 promila to przestępstwo - do 3 lat więzienia, zakaz na co najmniej 3 lata i co najmniej 5000 zł świadczenia. Od 29 stycznia 2026 r. sąd musi orzec przepadek auta od 1,5 promila, a gdy auto nie jest wyłączną własnością kierowcy, np. jest w leasingu, nawiązkę od 5000 do 500 000 zł.https://dzienpierwszy.pl/prawo/alkohol-w-pracy/https://dzienpierwszy.pl/prawo/alkohol-w-pracy/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości alkomatem, jeśli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia i jeśli opisał ją w regulaminie pracy. Od 0,2 promila we krwi (0,1 mg w wydychanym powietrzu) pracownika nie dopuszcza się do pracy. Grozi kara porządkowa, a nawet zwolnienie dyscyplinarne. Leczenie uzależnienia to z kolei choroba - pobyt na stacjonarnym leczeniu odwykowym daje prawo do zasiłku chorobowego.https://dzienpierwszy.pl/praca/https://dzienpierwszy.pl/praca/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Pracoholizm, czyli uzależnienie od pracy, to przymus pracowania ponad potrzeby i mimo szkód dla zdrowia i bliskich. Nie jest diagnozą ani w ICD-11, ani w DSM-5-TR, a wypalenie zawodowe WHO opisuje jako "zjawisko zawodowe", nie chorobę. W Polsce test przesiewowy wskazuje na problemowe zaangażowanie w pracę u 10,7% osób w wieku 15+.https://dzienpierwszy.pl/pornografia/https://dzienpierwszy.pl/pornografia/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200W ICD-11 istnieje diagnoza "zaburzenie kompulsywnych zachowań seksualnych" (6C72), która może obejmować problemowe oglądanie pornografii - ale WHO zaliczyła ją do zaburzeń kontroli impulsów, a nie do uzależnień. DSM-5-TR takiej diagnozy nie ma. Kluczowe jest to, że samo poczucie winy z powodów moralnych nie wystarcza do rozpoznania - liczy się utrata kontroli i realne szkody.https://dzienpierwszy.pl/nikotyna/test-fagerstroma/https://dzienpierwszy.pl/nikotyna/test-fagerstroma/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Test Fagerströma to sześć pytań o palenie, za które dostajesz od 0 do 10 punktów: 0-3 to słabe uzależnienie fizyczne od nikotyny, 4-6 średnie, a 7-10 silne. Najwięcej mówią dwa pytania - jak szybko po przebudzeniu sięgasz po papierosa i ile palisz dziennie. Wynik nie jest diagnozą, ale pomaga lekarzowi dobrać leczenie, które w Polsce można zacząć bezpłatnie i bez skierowania.https://dzienpierwszy.pl/nikotyna/https://dzienpierwszy.pl/nikotyna/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Uzależnienie od nikotyny to przewlekła choroba, w której organizm i nawyki domagają się kolejnej dawki - niezależnie od tego, czy pochodzi z papierosa, e-papierosa, podgrzewacza czy saszetki. Rzucać najskuteczniej z planem, wsparciem i lekami: bez pomocy po roku nie pali tylko około 5% osób, a poradnictwo i farmakoterapia wyraźnie zwiększają szanse. W Polsce pomoc jest bezpłatna - Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym (801 108 108) i poradnie antynikotynowe nie wymagają skierowania.https://dzienpierwszy.pl/nawroty/https://dzienpierwszy.pl/nawroty/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Nawrót, czyli powrót do picia, brania lub grania po okresie abstynencji, zdarza się u 40-60% osób leczonych z powodu uzależnień. Nie oznacza, że leczenie nie działa - to sygnał, by do niego wrócić lub je zmienić. Nawrót zwykle zapowiadają wcześniejsze sygnały, a po wpadce liczy się szybka reakcja: zadbaj o bezpieczeństwo i jak najszybciej skontaktuj się z terapeutą lub poradnią.https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/stymulanty/https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/stymulanty/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Stymulanty - amfetamina, metamfetamina, kokaina i syntetyczne katynony, takie jak mefedron - są dziś najczęstszym powodem, dla którego ludzie w Polsce po raz pierwszy zgłaszają się na leczenie uzależnienia od narkotyków. Nie ma leku, który leczy samo uzależnienie, ale terapia działa, a najlepiej przebadane jest nagradzanie abstynencji potwierdzonej testami. Leczenie na NFZ jest bezpłatne i nie wymaga skierowania.https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/opioidy/https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/opioidy/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Opioidy - heroina, morfina, fentanyl, metadon i silne leki przeciwbólowe - uzależniają szybko i odpowiadają za większość zgonów z przedawkowania w Europie. Przedawkowanie to stan nagły - dzwoń na 112. Uzależnienie od opioidów leczy się skutecznie, najlepiej leczeniem substytucyjnym połączonym z terapią, bezpłatnie na NFZ i bez skierowania.https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/objawy/https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/objawy/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Nie ma jednego objawu, który dowodzi, że ktoś bierze narkotyki. Niepokój powinny budzić zmiany, które się nakładają i utrzymują: inne zachowanie, nowe towarzystwo, problemy w szkole lub pracy, znikające pieniądze, nietypowe źrenice czy zapach. Zamiast śledztwa lepiej spokojnie porozmawiać i skonsultować się w poradni uzależnień, do której nie potrzeba skierowania.https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/konopie/https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/konopie/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Tak, uzależnienie od marihuany istnieje i jest opisane w klasyfikacji ICD-11 jako zaburzenie spowodowane używaniem konopi. Według metaanalizy z 2020 roku zaburzenia związane z używaniem konopi ma około 22% osób, które ich używają, a ryzyko rośnie przy wczesnym i częstym paleniu. Leczy się je terapią, bezpłatnie na NFZ i bez skierowania.https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/dopalacze/https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/dopalacze/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Dopalacze to potoczna nazwa nowych substancji psychoaktywnych - głównie syntetycznych katynonów i syntetycznych kannabinoidów - które naśladują działanie narkotyków, ale ich skład i moc są nieprzewidywalne. Od 2018 roku w Polsce są w praktyce traktowane jak narkotyki: ich posiadanie, produkcja i handel są karalne. Przy podejrzeniu zatrucia dzwoń na 112, a leczenie uzależnienia na NFZ nie wymaga skierowania.https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/https://dzienpierwszy.pl/narkotyki/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Uzależnienie od narkotyków to choroba, w której człowiek traci kontrolę nad używaniem substancji, a branie zaczyna wypierać resztę życia mimo szkód. Leczy się je w Polsce bezpłatnie na NFZ - do poradni leczenia uzależnień nie potrzebujesz skierowania, wystarczy się zgłosić.https://dzienpierwszy.pl/mlodziez/https://dzienpierwszy.pl/mlodziez/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Polscy nastolatkowie piją i palą tradycyjne papierosy rzadziej niż kiedyś, ale e-papierosy i hazard rosną. Najlepiej udokumentowana ochrona to jasne zasady w domu, wiedza rodziców o tym, gdzie i z kim jest dziecko, oraz rozmowa, w której nastolatek sam chce mówić - a nie panika, przeszukiwanie i domowe testy.https://dzienpierwszy.pl/leki/https://dzienpierwszy.pl/leki/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Od leków uspokajających, nasennych i opioidowych przeciwbólowych można się uzależnić nawet wtedy, gdy przyjmuje się je zgodnie z receptą. Leczenie zaczyna się od rozmowy z lekarzem i planu stopniowego zmniejszania dawki pod jego opieką - nigdy od nagłego odstawienia, bo przy benzodiazepinach grozi to drgawkami.https://dzienpierwszy.pl/leczenie/terapia-uzaleznien/https://dzienpierwszy.pl/leczenie/terapia-uzaleznien/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200Terapia uzależnień to głównie praca psychologiczna - grupowa i indywidualna - prowadzona przez certyfikowanych terapeutów, czasem wspierana lekami. Zaczyna się od diagnozy, przy potrzebie poprzedza ją detoks, a po części intensywnej przechodzi w terapię podtrzymującą i zapobieganie nawrotom. Najlepiej udokumentowane metody to m.in. terapia poznawczo-behawioralna, dialog motywujący i ułatwianie udziału w ruchu 12 kroków.https://dzienpierwszy.pl/leczenie/leki-w-leczeniu-alkoholizmu/https://dzienpierwszy.pl/leczenie/leki-w-leczeniu-alkoholizmu/Sat, 10 Oct 2026 06:00:00 +0200W Polsce zarejestrowane są cztery substancje wspierające leczenie uzależnienia od alkoholu - disulfiram (tabletki i implanty, potocznie "Esperal" lub "wszywka"), naltrekson, akamprozat i nalmefen. Działają inaczej: disulfiram wywołuje ostrą reakcję po wypiciu, pozostałe zmniejszają głód alkoholu lub ilość wypijanego alkoholu. Żaden z nich nie leczy uzależnienia sam - według wytycznych NICE i przeglądów Cochrane najlepiej działają razem z psychoterapią, a dobiera je lekarz.